Αρχική ΔιάφοραΣυνεντεύξεις Συζητάμε με την Αγγελική Βαρελλά, συγγραφέα

Συζητάμε με την Αγγελική Βαρελλά, συγγραφέα

από kmir

aggeliki-varellaΗ γραφή είναι προσωπική υπόθεση ή συλλογική; Τι κερδίζουν τα παιδιά από το διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων;

Τι αλλαγές πρέπει να γίνουν στο εκπαιδευτικό μας σύστημα; Ποιος είναι ο ρόλος των γονέων και ποιος των εκπαιδευτικών στην ανάπτυξη του παιδιού; Η κλίση προς το διάβασμα είναι έμφυτη ή κατευθυνόμενη από τους γονείς;

 

Συνέντευξη στην Δήμητρα Μαυρίδου

Σε αυτά τα θέματα προσπαθήσαμε να δώσουμε απαντήσεις με τη βοήθεια της κυρίας Αγγελικής Βαρελλά και την εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής. Ακολουθεί ένα απόσπασμα της συζήτησής μας.

Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα για να ξεκινήσετε να γράφετε;

Νομίζω ότι το πρώτο ερέθισμα ήταν η αλληλογραφία που είχα από μικρή με τον πατέρα μου. Εκείνος έμενε στη Θεσσαλονίκη, κι εγώ στην Αθήνα όπου με μεγάλωσε η νονά μου, μετά το θάνατο της μητέρας μου. Του έστελνα κάθε βδομάδα γράμματα κι αυτό ίσως να με βοήθησε πολύ. Όταν ήμουν 14 χρόνων, η δασκάλα μου εντόπισε αυτό το ταλέντο και με ώθησε προς τα εκεί. Δεν ήταν, όμως, μόνον αυτό. Είχα γενικά μια προδιάθεση. Ήθελα να αποτυπώνω με το δικό μου ύφος στο άσπρο χαρτί, όσα έβλεπα κι όσα άκουγα γύρω μου.

Μια μορφή ψυχανάλυσης, δηλαδή, μέσα από το χαρτί;

Κάπως έτσι. Η γραφή είναι διαδικασία ωριμότητας. Και όταν, μάλιστα, έκανα παιδιά, η ανάγκη αυτή μεγάλωσε. Το πρώτο μου βιβλίο λεγόταν Η Ελλάδα και εμείς. Ήταν οι εκδρομές που είχα κάνει με τα παιδιά μου μ’ ένα «σαράβαλο» αυτοκίνητο. Είχε κι αυτό την πλάκα του. Έγραφα σ’ ένα «τεφτέρι» αυτά που μου έλεγαν τα παιδιά μου. Έτσι, όταν αποφάσισα ν’ ασχοληθώ πιο συστηματικά, είχα ένα βιβλίο έτοιμο, με τις κουβέντες και τις αναμνήσεις από τα ταξίδια που κάναμε.

Στην αρχή, λοιπόν, γράφατε για τον εαυτό σας και μετά για τα παιδιά σας;

Ναι, αλλά γράφοντας ένα βιβλίο, επικοινωνείς με όλα τα παιδιά, όχι μόνο με τα δικά σου. Κι έτσι «μπλέχτηκα» σ’ αυτή τη διαδικασία που με «παγίδεψε» τόσο ευχάριστα, ώστε συνέχισα με όλη μου την καρδιά. Το δεύτερο βιβλίο μου ήταν για τον πόλεμο του 1940. «Με το χαμόγελο στα χείλη» ήταν ο τίτλος. Ήμουν τότε δέκα χρονών και οι εικόνες που έζησα είχαν χαράξει την ψυχή μου. Ήθελα να γράψω το βιβλίο για να λυτρωθώ. Από εκεί και ύστερα συνέχισα ενσυνείδητα πια να γράφω για μένα, για τα παιδιά μου, για τα παιδιά όλου του κόσμου, με θέματα που με προβλημάτιζαν, με ενθουσίαζαν, με θύμωναν. Η γραφή είναι μοα δημιουργία μαγική. Σε κάνει να ζεις στο δικό σου σύμπαν. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, βλέπω έξω τα πλατάνια και σκέφτομαι. Λειτουργώ τελείως διαφορετικά. Το γράψιμο είναι ένα καταφύγιο. Με τις ιδέες που σου έρχονται στο μυαλό ξυπνάς το πρωί και κοιμάσαι το βράδυ, ώσπου να πάρουν σάρκα και οστά και να αποτυπωθούν στην άσπρη σελίδα.

Γιατί δεν έχετε γράψει για ενήλικες;

Βιβλία για ενήλικες δεν έχω γράψει και ούτε πρόκειται να γράψω. «Δεν μου καίγεται καρφί για τους μεγάλους.» (ΣτΣ: γελώντας) Για εμένα, το να γράφω για παιδιά είναι πρόκληση. Μέσα από το γράψιμό σου, πρέπει να είσαι σαφής, τρυφερή, να λες δύσκολα πράγματα, αλλά και να κρατάς το παιδί από το χέρι και να το καθοδηγείς στη σκέψη του και χίλια δυο άλλα. Και κυρίως να μην του κουνάς το δάχτυλο, σαν να κάνεις μάθημα, σαν να είσαι δάσκαλος. Μέσα από την ιστορία που πλάθεις και τις καταστάσεις όπου βρίσκεται ο ήρωας, προκύπτει έμμεσα αυτό που θες να επισημάνεις. Κι αυτό είναι το γοητευτικό. Θέλει όμως προσοχή. Γι’ αυτό λέω ότι είναι πιο δύσκολο να γράφεις για παιδιά παρά για μεγάλους.

Ήρωες στα βιβλία υπάρχουν σίγουρα. Στην πραγματική ζωή;

Νομίζω ότι και στη ζωή υπάρχουν ήρωες, όχι μόνο στα μυθιστορήματα. Δεν μπορώ να μην πω ηρωίδα μια μαμά που ζει με τετρακόσια ευρώ και έχει να μεγαλώσει δύο παιδιά μόνη της. Και δεν μπορώ να πω ότι δεν είναι ήρωας ένας πατέρας που πάει σε δύο δουλειές για να ζήσει αξιοπρεπώς την οικογένειά του. Δεν μπορώ, επίσης, να πω ότι δεν ήταν ήρωας ο Σολωμός, επειδή δεν είχε πιστόλι να πολεμήσει. Πολέμησε με άλλον τρόπο, με τη γραφή του.

Πώς γεννιέται ένας ήρωας και η προσωπική του ιστορία;

Στα βιβλία μου, αναφέρομαι σ’ αυτά που με απασχολούν, που μου κάνουν εντύπωση, που νομίζω ότι είναι άξια να γίνουν ιστορίες. Όταν λοιπόν κυριαρχήσει στο μυαλό μου μια βασική ιδέα (περιβάλλον, βία, κοινωνικός προβληματισμός, ιστορία) τότε πλάθω έναν μύθο και γεννάω έναν ήρωα που θα διεκπεραιώσει το μύθο. Το μαγικό είναι ότι ο ήρωας –μου έχει τύχει πολλές φορές-διαμορφώνεται στις λεπτομέρειές του σιγά σιγά, καθώς τον ζωντανεύω.

Και τα παιδιά διαβάζοντας τι θα κερδίσουν;

Τα παιδιά διαβάζοντας γνωρίζουν τη ζωή. Σε επισκέψεις που κάνω σε σχολεία, παίζω μαζί τους κάποια παιχνίδια και τους λέω: M’ ένα βιβλίο εγώ πετάω. Εσείς τι κάνετε; Και μου λένε: Εγώ διασκεδάζω, εγώ ρεμβάζω, εγώ παρηγοριέμαι, εγώ φαντάζομαι, εγώ μαθαίνω. Αυτό είναι που κερδίζουν τα παιδιά και το λένε μόνα τους, Κάποιες φορές μου λένε πολύ ωραία πράγματα.

Ένα παιδάκι του δημοτικού μού είχε πει: μ’ ένα βιβλίο γνωρίζω τη ζωή. Και αυτό το έχει πει ο Ζαν Πολ Σαρτρ, ο γάλλος φιλόσοφος. Τα παιδιά ξέρουν τι κερδίζουν, αλλά έχουν άλλα που τα απομακρύνουν από το διάβασμα.

Δειτε επισης...

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για την βελτιστοποίηση της πλοήγησής σας. Αποδοχή Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας Δεδομένων & Cookies