Αρχική Παιδί 2-6Ψυχολογία Συναισθηματικές δυσκολίες στο σχολείο

Συναισθηματικές δυσκολίες στο σχολείο

από kmir

psyxologia-synaisthimatikes-dyskoliesΗ σχολική περίοδος θεωρείται χρόνος σημαντικός για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα, της συμπεριφοράς και της προσωπικότητας του παιδιού.

Είναι μεταξύ προσχολικής και εφηβικής περιόδου, με τις οποίες αλληλεπιδρά δυναμικά. Το παιδί σε αυτή την περίοδο της ζωής του εισέρχεται ευρύτερα στο σχολείο-κοινωνία, τα οποία έχουν σημαίνοντα ρόλο στη διαπαιδαγώγησή του.

Του Νικόλαου Βογιατζή, ψυχολόγου

Έτσι διευρύνονται τα ενδιαφέροντά του εκτός της οικογένειας, δημιουργεί φιλίες, κάνει παρέες, κατά προτίμηση του ιδίου φύλου, αναπτύσσει κοινωνικές επαφές, γνωριμίες, ενδιαφέροντα για τη γνώση και την πληροφορία, παρουσιάζει ανάπτυξη και ωρίμανση στους νοητικούς μηχανισμούς, καθώς και στους μηχανισμούς άμυνας του εγώ.

Πορεία προς το κοινωνικό περιβάλλον

Αυτή η πορεία προς το κοινωνικό περιβάλλον καλλιεργεί την κοινωνικότητα, το θάρρος, την τόλμη, μαθαίνει να έχει σταθερά συναισθήματα χωρίς αμφιθυμία, εσωτερικεύει τα κοινωνικά πρέπει και τους κανόνες, με αποτέλεσμα το παιδί να είναι εύκαμπτο χωρίς αυστηρότητα, δεχόμενο την κριτική, την απαγόρευση, τη στέρηση και τη ματαίωση. Ενώ μέχρι πριν από λίγο καιρό δρούσε με βάση τις επιθυμίες και τα ένστικτα, τώρα μπορεί και συνυπολογίζει τις πιθανές συνέπειες προς τους άλλους και το εξωτερικό περιβάλλον. Επομένως, το παιδί της σχολικής ηλικίας χρησιμοποιεί τη λογική του, βασιζόμενο στην πραγματικότητα που μπορεί να αντιληφθεί και να κατανοήσει, και όχι σε αφηρημένες ιδέες και πράγματα, έτσι κινείται στο παρόν με αναφορές προς το παρελθόν και όχι τόσο για το μέλλον. Την περίοδο αυτή το παιδί επιτυγχάνει την ταύτιση (ισχυρή) με τον ομόφυλο γονέα, έτσι ισχυροποιείται η ταυτότητα του φύλου του.

Μέσα από αυτή την περίοδο, το παιδί επιτυγχάνει το καταλάγιασμα των ενορμήσεων επιθετικότητα- σεξουαλικότητα, σταθερότητα και συνέπεια στη συμπεριφορά του, ψυχική ισορροπία ανάμεσα στις επιθυμίες του εγώ και τα κοινωνικά πρέπει, μετουσιώνει την ενέργειά του σε πράγματα υγιή και σωστά, το κοινωνικό του δίκτυο – τα ενδιαφέροντά του διευρύνονται καθημερινά, βιώνει σε μεγάλο βαθμό την πραγματικότητα και όχι την αρχή της φαντασίας και ηδονής. Επομένως, μπορεί να περιμένει πότε θα του δοθεί η ευχαρίστηση-ικανοποίηση. Ωστόσο, θέλουμε τα παιδιά αυτής της περιόδου, που λέγεται και λανθάνουσα, να βιώσουν την αθωότητα της παιδικής τους ηλικίας που εμπεριέχει το όνειρο, τη φαντασία, το παραμύθι, τον φανταστικό διάλογο, το απραγματοποίητο μερικές φορές και το ψέμα. Διά μέσου αυτών, σε ένα υγιές σταθερό περιβάλλον το παιδί αντιμετωπίζει, προσπερνάει δυσκολίες, φόβους, άγχη, ανασφάλειες αρνητικές εμπειρίες.

Οι συχνότερες συναισθηματικές δυσκολίες

Ένα παιδί που διανύει τη σχολική περίοδο, μπορεί να εμφανίσει κάποιες φορές δυσκολίες στη μάθηση, στη σωματική του υγεία, στην ταυτότητα του φύλου του, στη διαχείριση των ενορμήσεων και την έκφραση του συναισθήματος. Οι πρώτες ενδείξεις μάς καλούν να κινηθούμε με προσοχή, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τα πράγματα στην αρχή με τον κατάλληλο ειδικό. Οι συναισθηματικές δυσκολίες στη σχολική περίοδο μπορούν να εκφραστούν μέσα από το άγχος, τον φόβο, τη δειλία, την κατάθλιψη, τη μελαγχολία.

Το άγχος

Είναι πραγματικότητα πως πολλά παιδιά εμφανίζουν άγχος και ανησυχία, είτε είναι παρών ή απών το αγχογόνο ερέθισμα. Χαρακτηριστικά άγχους στη σχολική περίοδο ενός παιδιού μπορεί να είναι η έκδηλη ανησυχία με κλάματα, οι εκρήξεις θυμού που δεν δικαιολογείται από τις περιστάσεις, η προσκόλληση στους γονείς και η αναζήτηση προστασίας σε ανύπαρκτο κίνδυνο, ο υπερβολικός φόβος, οι σκέψεις με καταστροφικά γεγονότα, όπως άγχος θανάτου για τους γονείς ή για προσφιλή πρόσωπα. Δυσκολίες στον ύπνο με όνειρα-εφιάλτες, συμπεριφέρεται σαν παιδί μικρότερης ηλικίας, η ομιλία του αλλάζει, έντονα ξαφνιάζεται και τρομάζει σε διάφορους θορύβους.

Οι συνέπειες του άγχους σε ένα παιδί είναι ορατές στη συμπεριφορά, στον τρόπο σκέψης, παραπονιέται για σωματικές ενοχλήσεις, πόνους, ενούρηση, δυσκοιλιότητα, μουδιάσματα, τάση για λιποθυμία, εμετό, διάρροια. Ακραίες μορφές άγχους είναι ο ψυχαναγκασμός (επαναλαμβανόμενες πράξεις τελετουργικά), επιθετικότητα, τριχοτυλομανία, τικ, νυχτερινή ενούρηση, εκλεκτική αλαλία, σχολική φοβία. Συνήθως, τα άγχη των παιδιών σχετίζονται με το υψηλό άγχος των γονέων, ιδιαίτερα της μητέρας με (υπερπροστασία-πιεστική), αυστηρές αρχές και μεγάλες προσδοκίες, παρατεινόμενη προσκόλληση μητέρας-παιδιού, που γεννά ανασφάλεια και έλλειψη ελευθερίας κινήσεων από το παιδί, οικογενειακές δυσκολίες ανάμεσα σε γονείς, κλίμα φόβου, έντασης, χωρίς εμπιστοσύνη-σιγουριά. Τα προβλήματα του άγχους οικοδομούνται από εμπειρίες, βιώματα, συμπεριφορές που έρχονται από την προσχολική ηλικία. Γι’ αυτό συστήνεται σταδιακή απομάκρυνση του εμπλεκομένου γονέα από την αγχώδη συμβιωτική σχέση προσκόλλησης, χωρίς εναντίωση, θυμό, σύγκρουση κατά του παιδιού.

Η ενθάρρυνση προς το παιδί να πάρει πρωτοβουλίες, να εκφράζει προς τα έξω τις διαθέσεις του με αυθορμητισμό και ελευθερία χωρίς να φοβάται. Το άγχος λειτουργεί σαν τροχοπέδη για τη συναισθηματική ωρίμανση του παιδιού, δεσμεύοντας την ενέργεια και το δυναμικό του.

Η κατάθλιψη

Στη σχολική περίοδο υπάρχει κατάθλιψη που δεν ταυτίζεται με το άγχος, η οποία μπορεί να διακριθεί, εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί. Η κατάθλιψη σε αυτήν την ηλικία μπορεί να έχει πλήρη συμπτωματολογία, με διάρκεια περισσότερο από μία-δύο εβδομάδες, ώστε να μιλάμε για σοβαρή ψυχολογική κατάσταση. Η κατάθλιψη εκφράζεται με χαρακτηριστικά που ταυτόχρονα είναι και συνέπειες για το παιδί.

Απόσυρση από τις μέχρι τώρα δραστηριότητες, αδυναμία να νιώσει χαρά, ευχαρίστηση από το παιχνίδι, τα βλέπει όλα μαύρα, σκοτεινά και απαισιόδοξα, εμμονή σε συμπεριφορές μοναξιάς και εμφανή θλίψη, γι’ αυτό εύκολα βάζει τα κλάματα, σκέψεις για λυπηρά γεγονότα, για τον θάνατο και την υγεία προσφιλών του προσώπων, δυσκολίες συγκέντρωσης, μείωση ψυχοκινητικής δραστηριότητας, παραπονιέται για ενοχλήσεις στην κοιλιά, στο κεφάλι, ύπνο διαταραγμένο, η όρεξή του για φαγητό έχει αλλάξει, δεν συνεργάζεται. Τα συμπτώματα αυτά δύσκολα τα αποκαλύπτει ένα παιδί. Αντίθετα, θέλει να τα προσπεράσει. Κάποιες φορές πίσω από αδικαιολόγητα ατυχήματα κρύβεται κατάθλιψη.

Αν και υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά ανάμεσα στο άγχος και την κατάθλιψη, ωστόσο διακρίνονται, και η κατάθλιψη θεωρείται ασυνεπής και αφερέγγυα ψυχική διαταραχή. Η αιτιολογία είναι μοναδική σε κάθε περίπτωση. Πάντως, ο αποχωρισμός, η κακοποίηση, η είσοδος σε ίδρυμα, η απόρριψη-παραμέληση, η αρρώστια, η απουσία σταθερού οικογενειακού περιβάλλοντο-προτύπων για ασφαλή δεσμό μπορούν να δημιουργήσουν κατάθλιψη. Πολλοί επιστήμονες μιλούν για κληρονομικότητα, προδιάθεση, οικογενειακό ιστορικό που ανεβάζει τον κίνδυνο κατάθλιψης στα παιδιά. Η κατάθλιψη στην σχολική ηλικία δεν είναι σύνηθες φαινόμενο. Υπολογίζεται στο 1% έως 2% με 2,5%.

Δειτε επισης...

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για την βελτιστοποίηση της πλοήγησής σας. Αποδοχή Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας Δεδομένων & Cookies