Αρχική ΔιάφοραΣυνεντεύξεις Συζητάμε με τον Ιάκωβο Μαρτίδη, ψυχίατρο

Συζητάμε με τον Ιάκωβο Μαρτίδη, ψυχίατρο

από kmir

Ρόλοι και καθημερινότητα: Μπορεί να συνδυαστεί η οικογένεια με την καριέρα;

Το ερώτημα πως μπορεί να συνδυάσει κανείς με τον καλύτερο δυνατό τρόπο επαγγελματική και οικογενειακή ζωή απασχολεί κυρίως τις γυναίκες. Η πραγματικότητα δείχνει ότι για πολλές γυναίκες που δουλεύουν, η ζωή είναι συχνά ένα επίμονο πινγκ-πονγκ από τον ένα ρόλο στον άλλο, μέσα σε ένα πλαίσιο ανελαστικών καθημερινών υποχρεώσεων. Μερικές μπορεί να εξελιχθούν σε «υπερ-γυναίκες», που θα τα καταφέρουν πολύ καλά με τις απαιτήσεις του επαγγελματικού ρόλου, χωρίς ταυτόχρονα να παραμελήσουν τις ευθύνες του σπιτιού και της οικογένειας.

Ταυτόχρονα όμως, πολλές γυναίκες έχουν «θάψει» πολύτιμα ταλέντα και χαρίσματα, είτε γιατί δεν άντεξαν την ευθύνη των ρόλων της συζύγου, της μητέρας και της επαγγελματίας, είτε γιατί οι άνδρες «επέβαλαν» για τον ένα ή τον άλλον λόγο το να μην δουλεύουν. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν ισχυρές πεποιθήσεις μεταξύ μιας μερίδας εκ των ειδικών ψυχικής υγείας σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις των εργαζομένων μητέρων ως προς τις ίδιες, το γάμο και τις σχέσεις με τα παιδιά τους. Οι πεποιθήσεις αυτές εδράζονται στην υπόθεση ότι οι ρόλοι της συζύγου και της μητέρας είναι «φυσικοί» –natural- χωρίς άσκοπο στρες, ενώ ο ρόλος της εργαζόμενης είναι «αφύσικος» -unnatural-, εξαιρετικά απαιτητικός και στρεσογόνος. Επίσης κάποιες από αυτές τις απόψεις, που παρεμπιπτόντως έχουν σημαντική επιρροή, υποστηρίζουν ότι ο μητρικός ρόλος θεωρείται ο πυρήνας της ταυτότητας των γυναικών και κατά συνέπεια το να δουλεύει η μητέρα έχει αρνητικές επιδράσεις.

Υπάρχει ένα καίριο ερώτημα για το αν και κατά πόσο οι εργαζόμενες μητέρες μπορούν να τα βγάλουν πέρα χωρίς ιδιαίτερες αρνητικές επιπτώσεις για την ψυχοσωματική τους ισορροπία. Βέβαια για την απάντηση παίζουν ρόλο το είδος της δουλειάς, το ωράριο, η ποιότητα του υποστηρικτικού δικτύου της εργαζόμενης γυναίκας και κατά πόσο είναι ικανοποιημένη η ίδια η εργαζόμενη με αυτό που κάνει. Τι είναι προτιμότερο; Να δουλεύει η γυναίκα έξω και να έρχεται κουρασμένη μητέρα μέσα στο σπίτι ή να έχεις μια ξεκούραστη μητέρα στο σπίτι σωματικά, αλλά κουρασμένη ψυχολογικά που δεν μπορεί να αξιοποιήσει τις ικανότητες που έχει επαγγελματικά; Μήπως μη δουλεύοντας, η οικονομική στενότητα θα φέρει και γκρίνια, άρα και πάλι μπορεί να επηρεασθούν αρνητικά όλες οι ενδοοικογενειακές σχέσεις;

Υπάρχει όμως και η περίπτωση η γυναίκα να μην δουλεύει και να είναι ευχαριστημένη από την ποιότητα των υπολοίπων ρόλων που κατέχει. Από την άλλη, αφού υπάρχουν γυναίκες που έχουν καταφέρει να συνδυάσουν το επάγγελμα με την συζυγία και την μητρότητα εξαιρετικά καλά, γιατί να μην ενθαρρυνθεί αυτή η δυνατότητα; Πάνω στο θέμα της εργασίας των παντρεμένων γυναικών υπάρχουν πολλές έρευνες με αντικρουόμενα συμπεράσματα. Άλλες δείχνουν να υπερισχύουν τα θετικά αποτελέσματα στις εργαζόμενες γυναίκες και άλλες τα αρνητικά αποτελέσματα, με τον μέσο όρο να κλείνει υπέρ των θετικών συμπερασμάτων.

Εν κατακλείδι θα έλεγα ότι ίσως το ιδανικό θα ήταν η γυναίκα να μην δουλεύει τα πρώτα χρόνια που τα παιδιά είναι μικρά και να εισέλθει στον επαγγελματικό στίβο αργότερα. Βεβαίως το ιδανικό από την πραγματικότητα απέχει και σπάνια υπάρχουν οι δυνατότητες να συμβεί έτσι ακριβώς.

Φλέγον θέμα: διαζύγιο. Είναι καλύτερα για το παιδί να χωρίζουν οι γονείς αν δεν ταιριάζουν ή μήπως η φράση “χωρίσαμε για το καλό του παιδιού μας, για να μην ζει μέσα στις εντάσεις”, είναι απλά ένας τρόπος να απαλύνουμε τις τύψεις μας για το διαζύγιο, και η “ζημιά” στο παιδί έχει έτσι κι αλλιώς γίνει;

Το να μην ταιριάζουν οι γονείς δεν αποτελεί από μόνο του κριτήριο για να χωρίσουν δύο άνθρωποι. Όλα τα ζευγάρια έχουν τομείς που δεν ταιριάζουν. Όλα τα ζευγάρια έχουν διαφορές. Το ερώτημα είναι: πρώτον, αν οι διαφορές είναι τόσες πολλές που «πνίγουν» αυτά που ενώνουν το ζευγάρι και δεύτερον, αν οι διαφορές αφορούν σημαντικά ζητήματα, πρωτεύοντα της ζωής και όχι δευτερεύοντα. Αν υπάρχουν διαφορές σε ζωτικά θέματα, υπάρχει πρόβλημα. Το πρόβλημα όμως υπό προϋποθέσεις μπορεί να γίνει ευκαιρία. Ευκαιρία ζωής. Να εξελίξει το ζευγάρι.

Αν όμως το ζευγάρι δεν μπορεί να τα βρει μέσα σε ένα πλαίσιο αμοιβαίας κατανόησης, σεβασμού της διαφορετικότητας του άλλου και αλληλοσυμβιβασμού, τότε αξίζει έντιμα και χωρίς προκαταλήψεις να ζυγίσουν όλες τις δυνατότητες και προοπτικές. Είναι αυτονόητο ότι για κανένα παιδί δεν είναι επιθυμητό να ζει μέσα σε ένα άσχημο οικογενειακό κλίμα που δημιουργείται από τις συχνές φασαρίες και τις αδιέξοδες συγκρούσεις του ζευγαριού. Είναι αλήθεια ότι τα πράγματα μερικές φορές είναι τόσο άσχημα που είναι καλύτερα για το παιδί ένα διαζύγιο των γονιών, παρά να συνεχίσει να ζει σε ένα άρρωστο κλίμα. Όμως, το να επικαλούνται κάποιοι ότι χωρίζουν για το καλό του παιδιού τους, ακόμη και αν το διαζύγιο θα αποβεί τελικά για το καλό του παιδιού, οι γονείς κρύβονται πίσω από το δάκτυλό τους.

Διότι το ερώτημα είναι : αν δεν υπήρχε παιδί και αν τα πράγματα ήταν τόσο άσχημα μεταξύ τους όπως είναι και τώρα, δεν θα χώριζαν; Θα χώριζαν και μάλιστα πιο εύκολα. Άρα είναι ένα ψέμα το ότι χωρίζουν για το καλό του παιδιού. Χωρίζουν, γιατί δεν μπόρεσαν να ζήσουν καλά και αγαπημένα. Και δεύτερον, χωρίς να το καταλαβαίνουν, ενοχοποιούν το παιδί, «αγνοώντας» την δική τους ευθύνη για την όλη κατάσταση, φορτώνοντας την δική τους επιλογή για το διαζύγιο στις πλάτες ενός μικρού παιδιού, επικαλούμενοι το καλό του! Και το παιδί για χρόνια μπορεί να φέρει το βάρος της ενοχής που οι γονείς χώρισαν για να ζήσει αυτό καλύτερα… Εδώ αξίζει να επισημάνουμε και κάτι άλλο. Πολλές φορές οι γονείς λένε -είτε λεκτικά, είτε εξωλεκτικά- στα παιδιά τους το ακριβώς αντίθετο.

Δηλαδή, δεν χωρίσανε χάριν των παιδιών τους, κάνανε ιώβεια υπομονή για να μην πληγωθούν τα παιδιά, θυσιασθήκανε γι΄ αυτά και πάει λέγοντας. Ακόμη και αν ισχύει αυτό, γιατί πολλές φορές δεν ισχύει και οι γονείς κρύβονται πίσω από τα παιδιά τους, δεν είναι καλό να λέγεται ή να υπονοείται. Κανένα παιδί δεν θέλει να θυσιάζει ο γονιός την ζωή του γι΄ αυτό ή να υποφέρει χάριν αυτού. Ούτως ή άλλως, αν οι γονείς είναι δυστυχισμένοι σε έναν γάμο, αυτό διαχέεται παντού και κατά συνέπεια και στα παιδιά. Και γι΄ αυτό πολλές φορές, ανήλικα παιδιά, μου αναφέρουν στο ιατρείο ότι αυτά προέτρεψαν τους γονείς τους να χωρίσουν!

Πώς ανακοινώνεται το διαζύγιο; Σοκάρουμε το παιδί και το ανακοινώνουμε άμεσα ή σταδιακά το προετοιμάζουμε για τον επικείμενο χωρισμό;

Το παιδί δεν πρέπει να σοκαρισθεί από τις ανακοινώσεις των γονιών περί επικείμενου διαζυγίου. Βέβαια, όταν υπάρχουν συχνές συγκρούσεις και διαπληκτισμοί, το παιδί είναι ήδη πολλαπλά πληγωμένο. Υπάρχει και κάτι άλλο που πολλοί γονείς αγνοούν. Τα παιδιά από την βρεφική ηλικία αντιλαμβάνονται διαισθητικά το τι συμβαίνει μέσα στο σπίτι. Μπορεί να μην μπορούν να το επεξεργασθούν γνωστικά, επειδή όμως βιώνουν την άσχημη οικογενειακή ατμόσφαιρα, εισπράττουν στο ακέραιο την όλη ψυχοπιεστική κατάσταση και αυτό πολλές φορές το εκφράζουν ασυνείδητα μέσω πολλών ψυχοσωματικών συμπτωμάτων που παρουσιάζουν ή ακόμη και διαταραχών.

Είναι η ανεπίγνωστη διαμαρτυρία των μικρών παιδιών στο τι συμβαίνει. Αν οι γονείς δεν μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς μαζί, τουλάχιστον ας χωρίσουν μέσα σε παραδεκτές συνθήκες. Αυτό σημαίνει ότι αξίζει να συμφωνήσουν να μειώσουν κατά το δυνατόν τις εντάσεις και τις φασαρίες, να συμφωνήσουν το τι θα πουν, πότε και πως στο παιδί ή στα παιδιά. Αν τα παιδιά έχουν μεγάλη διαφορά ηλικίας, θα πρέπει να μιλήσουν μαζί τους και ξεχωριστά στο καθένα και μαζί. Αυτό που πρέπει πάση θυσία να αποφευχθεί είναι η αλληλοκατηγόρια μεταξύ των γονιών και η προσπάθεια να δικαιωθεί ο ένας γονιός έναντι του άλλου στα μάτια του παιδιού . Ίσα-ίσα, όπου είναι αναγκαίο, παρά τις όποιες πίκρες μπορεί να κουβαλά ο κάθε γονιός, πρέπει να υπερασπίζονται ο ένας τον άλλον μπρος στο παιδί τους, χωρίς υπερβολές.

Αν αγαπάνε τα παιδιά τους… Τέλος, ένα από τα πράγματα που πρέπει να ξεκαθαρισθεί στο παιδί είναι ότι μπορεί η μαμά και ο μπαμπάς να χωρίσουν, αλλά το παιδί θα εξακολουθεί να έχει και μαμά και μπαμπά και θα το αγαπούν και θα το φροντίζουν κατά τον καλύτερο τρόπο.

Και μια ερώτηση «επικαιρότητας»: Οι δύσκολες οικονομικές συνθήκες επηρεάζουν τα παιδιά; Τα επηρεάζει περισσότερο η άσχημη ψυχολογία των γονιών ή το γεγονός ότι στερούνται υλικά αγαθά;

Σίγουρα επηρεάζονται τα παιδιά από την άσχημη ψυχολογία των γονιών. Εάν οι γονείς δεν επηρεασθούν από τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες, τότε τα παιδιά είναι καλά. Εκτός και αν μιλάμε για ζήτημα κυριολεκτικής επιβίωσης της οικογένειας. Γιατί μην ξεχνάμε, ότι η βιολογική επιβίωση, προηγείται πάντα της ψυχολογικής. Αν δεν μιλάμε λοιπόν για θέματα επιβίωσης, η ψυχολογία των γονιών παίζει τον σημαντικότερο ρόλο.

Ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπ΄ όψη είναι ο εξής. Ακόμη και αν οι γονείς έχουν την ωριμότητα και την αυτοπειθαρχία να προσαρμοσθούν στις δύσκολες νέες οικονομικές συνθήκες, αν τα παιδιά έμαθαν σε έναν υπερκαταναλωτισμό ή αν οι γονείς και οι παππούδες δεν τους χαλούσαν χατίρι, τότε είναι δύσκολο να προσαρμοσθούν εύκολα και ομαλά. Ακόμη όμως και σε αυτή την περίπτωση, η ηλικία και ο βαθμός ωριμότητας του παιδιού, όπως και η ψύχραιμη στάση των γονιών, μπορούν να βοηθήσουν στην ομαλή προσαρμογή στις νέες συνθήκες.

Παρατηρείται όμως, δυστυχώς, συχνά και η εξής περίπτωση. Παρόλο που η οικογένεια έχει μια ικανοποιητική οικονομική ανεξαρτησία, οι γονείς εκπέμπουν καθημερινά μια γκρίνια, μια μιζέρια, μια επικριτική ματιά στα πάντα και στους πάντες. Καταλαβαίνεται ότι τα παιδιά επηρεάζονται πολύ και μάλιστα δυσανάλογα από τις μεταβολές στις οικονομικές συνθήκες της οικογένειας.

Δειτε επισης...

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για την βελτιστοποίηση της πλοήγησής σας. Αποδοχή Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας Δεδομένων & Cookies