familylife.gr
Όταν τα παιδιά δημιουργούν τέχνη.

paidia-texni«Oι εικόνες που ζωγραφίζει ο μικρός μου Φέλιξ είναι καλύτερες απ’ τις δικές μου». Paul Klee

Της Εύας Σταμάτη, Διευθύνουσας Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης

Γιατί αρέσει στα παιδιά να ζωγραφίζουν; Υπάρχει παιδική τέχνη; «Τι «κερδίζουν» τα παιδιά αποτυπώνοντας σχέδια και εικόνες σε ένα χαρτί; Όλες οι απαντήσεις στο άρθρο που ακολουθεί.

Tο ενδιαφέρον για τη σπουδαιότητα της ζωγραφικής τέχνης του παιδιού ξεκινάει το 1887 όταν ο Corrado Ricci υπογράφει την πρώτη μελέτη. Ήδη από το 1905 ο Wassily Kandinsky, συλλέγει παιδικά σχέδια προσπαθώντας να ανακαλύψει την πρωταρχική αξία της τέχνης του παιδιού. Tο 1912 στην έκδοση «Der Blaue Reiter», παιδικά σχέδια συνυπάρχουν παράλληλα με έργα επώνυμων καλλιτεχνών όπως Picasso, Matisse, Rousseau. Oι επιρροές που δέχτηκαν από το παιδικό σχέδιο είναι εμφανείς στα έργα του Pablo Picasso και του Paul Klee,  καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους. Το 1920 ο John Dewey, φιλόσοφος και εκπαιδευτικός διατυπώνει την άποψη « H έκφραση του παιδιού στην τέχνη είναι μία γνήσια μορφή τέχνης.

Tο παιδικό σχέδιο είναι διαχρονικό.

Σ’ έναν πίνακα του 1500, ο Giovanni Francesco Caroto παρουσιάζει την προσωπογραφία ενός παιδιού που εκθέτει ένα σχέδιό του το οποίο απεικονίζει μια ανθρώπινη μορφή, ιχνογραφημένη με τον ίδιο τρόπο που θα την έκανε ένα παιδί της εποχής μας.

H ζωγραφική των παιδιών είναι οικουμενική.

Tα παιδιά της φυλής των Kαλάς κάτοικοι στο BΔ Πακιστάν σχεδίαζαν με τα δάχτυλα στο χώμα, αφήνοντας εφήμερα ίχνη. Όταν το 1995, η ομάδα Ελλήνων Εκπαιδευτικών «Οι φίλοι των Kαλάς», κατόρθωσε να κτίσει ένα σχολείο στο χωριό Tσιτράλ, το Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης χάρισε στα παιδιά τα πρώτα τους υλικά ζωγραφικής. Τα έργα που δημιούργησαν τα παιδιά ως πρώτα δείγματα γραφής, ακολουθούν τα ίδια αρχετυπικά πρότυπα.

H πορεία της ζωγραφικής των παιδιών ακολουθεί τη σωματική και πνευματική τους ανάπτυξη.

Μέσω της ζωγραφικής τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους και αποδίδουν το περιβάλλον τους. Εξερευνούν, ανακαλύπτουν και μαθαίνουν. Ένα βρέφος λίγο μόνο μηνών αφήνει ίχνη στο φαγητό του, στην άμμο, στο χώμα. Αργότερα δημιουργεί κηλίδες και σιγά-σιγά, με ρυθμικές κινήσεις του χεριού τις εξελίσσει σε μουτζούρες. Τριών χρονών, οι δεξιότητες του έχουν αναπτυχθεί και μπορεί να διασταυρώσει μία κάθετη επαναλαμβανόμενη γραμμή με μία οριζόντια. Μέχρι τα παιδιά να γίνουν τεσσάρων ή πέντε χρονών, το έργο τους καθορίζεται περισσότερο από την κιναισθητική δραστηριότητα, τον ρυθμό δηλαδή με τον οποίο ζωγραφίζουν. Το πρώτο σχήμα που αποτυπώνουν στο χαρτί είναι το οβάλ, το οποίο στην αρχή το αφήνουν ανοικτό και αργότερα το κλείνουν. Το τρίγωνο εμφανίζεται σαν καινούργιο σχήμα μόλις στα πέντε περίπου χρόνια τους.  

Σ’ αυτήν την ηλικία τα παιδιά μπορούν να συγκεντρωθούν σε μια δραστηριότητα για 10’ έως 20’ και έχουν αποφασίσει τι θέλουν να ζωγραφίσουν, πριν αρχίσουν να δουλεύουν. Τα σχέδιά τους παρουσιάζουν αναγνωρίσιμες μορφές οι οποίες όμως δεν αποδίδονται με τις πραγματικές τους διαστάσεις αλλά βασίζονται στο «συναισθηματικό μέγεθος». Ότι ζωγραφίζουν αποδίδεται χωρίς προοπτική στο ίδιο επίπεδο ή με περιστροφική προβολή και συχνά με την μέθοδο της ακτινογραφίας με την οποία τα πράγματα αντιμετωπίζονται ως διαφανή. H πρώτη προσπάθεια, η εικόνα τους να είναι ρεαλιστική, αποδίδεται με την απόσταση μεταξύ των αντικειμένων. Στα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού η ποικιλία των ερεθισμάτων και των συγκινήσεων  που του προσφέρει η ενασχόλησή με την τέχνη, συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξή του.

H ένταξη  του παιδιού στο σχολείο επιφέρει βαθιά τροποποίηση στη σκέψη, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τη φαντασία του. H σταδιακή υποταγή του παιδιού σε ρεαλιστικά στοιχεία και η προσπάθειά του να μιμηθεί εξωγενή πρότυπα, απομακρύνει το παιδί από την πρωταρχική εικόνα του με αποτέλεσμα οι σχεδιαστικές προσδοκίες και η κριτική στάση που καλλιεργεί απέναντι στο έργο του να το εμποδίζουν να εκφραστεί ελεύθερα.

Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης

O ρόλος του εικαστικού-παιδαγωγού  είναι να υποστηρίξει αυτήν την ανεξάντλητη πηγή έκφρασης κάθε παιδιού προσφέροντας τη δυνατότητα γνωριμίας καινούργιων υλικών, διδάσκοντας τον τρόπο χρήσης τους και δείχνοντας την ποικιλία των τεχνικών με τις οποίες το παιδί μπορεί να αποδώσει, να εξελίξει και να εμπλουτίσει την προσωπική του εικόνα.  H φιλοσοφία αυτής της διδασκαλίας ακολουθείται στους Κύκλους Εικαστικών Εμπειριών για παιδιά που συμμετέχουν στα εργαστήρια του Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης.

Το Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης έχει  την αποκλειστικότητα να εκθέτει στους χώρους του έργα ζωγραφικής και κατασκευές παιδιών από 5 έως και 14 ετών. Εγκαινιάστηκε το 1994 με σκοπό την  αισθητική καλλιέργεια των παιδιών και την προβολή της παιδικής τέχνης διεθνώς. Αντλώντας από τις συλλογές του ανανεώνει τακτικά τα εκθέματά του. Το Μουσείο επισκέπτονται 6.500 μαθητές το χρόνο, συμμετέχοντας σε ειδικά σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα. 

Info : 210 3312 621, www.childrensartmuseum.gr

 

Διαβάστε επίσης...


Διαφήμιση