Frequently Asked Questions 

O δρ Γιάννης Μανιός, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Διατροφής & Κλινικής Διαιτολόγιας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, απαντάει στις πιο συνηθισμένες απορίες σας για τα βρεφικά και παιδικά γάλατα. 

Επιτρέπεται το αγελαδινό γάλα σε παιδιά κάτω των 12 μηνών; 

Ο ρυθμός ανάπτυξης κατά την πρώτη και τη δεύτερη βρεφική ηλικία είναι μεγαλύτερος σε σχέση με τα υπόλοιπα στάδια ζωής, και αυτό συνεπάγεται αυξημένες ανάγκες σε ενέργεια και σε απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Η ισορροπημένη διαιτητική πρόσληψη, λοιπόν, έχει ιδιαίτερη σημασία κατά τους μήνες αυτούς. Ιδανικά, το μητρικό γάλα καλύπτει τις ανάγκες του βρέφους έως και την ηλικία των 6 μηνών, με την προϋπόθεση ότι η μητέρα ακολουθεί ισορροπημένη και επαρκή δίαιτα. Μετά το πέρας των 6 μηνών, όπως επίσης και στην περίπτωση που η μητέρα δεν μπορεί να θηλάσει, η συμπληρωματική χορήγηση ξένου γάλακτος κρίνεται απαραίτητη. Ωστόσο, αυτό το γάλα θα πρέπει να έχει υποστεί κάποια επεξεργασία και εμπλουτισμό, έτσι ώστε να καλύπτει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις θρεπτικές ανάγκες της συγκεκριμένης ηλικίας. Τέτοια σκευάσματα είναι όλα τα ειδικά γάλατα του εμπορίου 1ης (0-6 μηνών) και 2ης (6-12 μηνών) βρεφικής ηλικίας. Πρόκειται για σκευάσματα χαμηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη, έτσι ώστε να μην προκαλείται αυξημένο φορτίο στα ανώριμα ακόμα νεφρά και ήπαρ.

Καθώς, όμως, αυτές οι πρωτεΐνες είναι υψηλής βιολογικής αξίας, εξασφαλίζονται όλα τα αμινοξέα που είναι απαραίτητα για τη σωστή ανάπτυξη του οργανισμού. Αντίθετα, αυτά τα σκευάσματα θα πρέπει να είναι πλούσια σε λίπος και ειδικά εμπλουτισμένα με τα απαραίτητα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ω 6 και ω 3 (αναλογία 7:1) που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Εκτός από τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, και ο σίδηρος είναι σημαντικός στη ανάπτυξη του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα να πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη σημασία και σε αυτό το θρεπτικό στοιχείο, παράλληλα με τη βιταμίνη C, προκειμένου να εξασφαλίζεται η μεγαλύτερη δυνατή απορρόφησή του. Απαραίτητος είναι βέβαια, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, και ο εμπλουτισμός σε άλλες βιταμίνες και μέταλλα. Κλείνοντας, εξίσου σημαντικά θρεπτικά στοιχεία, τα οποία περιέχονται σε κάποια γάλατα βρεφικής ηλικίας, είναι οι πρεβιοτικές ίνες και τα προβιοτικά. τα οποία βοηθούν στην αύξηση της προστατευτικής μικροχλωρίδας, εμποδίζοντας την ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών και συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στην προστασία από λοιμώξεις και κάποιες μορφές αλλεργίας. Παράλληλα, βοηθούν στην αύξηση της απορρόφησης του ασβεστίου και του μαγνησίου. Ανακεφαλαιώνοντας, ενδεδειγμένο γάλα για τους πρώτους 6 μήνες είναι το μητρικό, ενώ μετά το πέρας των έξι μηνών και έως, τουλάχιστον, τον 12ο μήνα προτείνονται μόνο τα ειδικά τροποποιημένα γάλατα του εμπορίου, με βάση το αγελαδινό γάλα. 

Η χορήγηση του κοινού αγελαδινού γάλακτος (ή κατσικίσιου ή βιολογικού), που δεν είναι σύμφωνο με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για τα βρέφη, δεν θα πρέπει να χορηγείται πριν από την ηλικία των 12 μηνών. Μετά την ηλικία αυτή, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και αυτά τα γάλατα, αλλά οι σχετικές ευρωπαϊκές συστάσεις προτείνουν τα ειδικά τροποποιημένα γάλατα (εβαπορέ, παστεριωμένα ή υψηλής παστερίωσης) έως και την ηλικία των 3 ετών, τα οποία φέρουν τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν.

Σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να χορηγείται στα παιδιά γάλα εμπλουτισμένο με σίδηρο, βιταμίνες κ.λπ.;

Μετά την ηλικία των 12 μηνών, η Ευρωπαϊκή Νομοθεσία επιτρέπει την ελεύθερη τη χρήση οποιασδήποτε μορφής γάλακτος (τροποποιημένου, εμπλουτισμένου ή μη). Παρά ταύτα, τουλάχιστον έως και την ηλικία των 3 ετών, συστήνει τη χρήση εμπλουτισμένων προϊόντων. Μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται σε θρεπτικά στοιχεία που βοηθούν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, καθώς φαίνεται ότι το 70% της ανάπτυξής του ολοκληρώνεται στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου. Τέτοια είναι τα απαραίτητα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (ω 6 και ω 3), αλλά και ο σίδηρος. Σε αυτή την ηλικία, ωστόσο, σημαντική είναι και η ανάπτυξη του γαστρεντερικού συστήματος και ο περιορισμός των παθογόνων μικροοργανισμών στο έντερο.

Για τον λόγο αυτό, απαραίτητος είναι ο εμπλουτισμός των προϊόντων σε πρεβιοτικά και προβιοτικά, τα οποία εμποδίζουν την ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών, βοηθούν στην ωρίμανση του εντέρου και μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης αλλεργίας. Τελειώνοντας, ειδικά από τον δεύτερο χρόνο και μετά, έμφαση πρέπει να δοθεί και στα θρεπτικά συστατικά που βοηθούν στη σωστή ανάπτυξη του σκελετού, που αυτή την περίοδο αυξάνεται ταχύτατα. Αυτά τα στοιχεία δεν είναι άλλα από το ασβέστιο και τη βιταμίνη D.

Με ποια κριτήρια οι γονείς θα πρέπει να επιλέγουν γάλα;

Τα κριτήρια με βάση τα οποία οι γονείς θα πρέπει να επιλέγουν το γάλα του παιδιού τους έχουν αναφερθεί. Σε πιο ειδικές περιπτώσεις, όπως είναι οι αλλεργίες, ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δίνεται στην επιλογή ενός υποαλλεργικού γάλακτος, το οποίο περιέχει υδρολυμένες πρωτεΐνες. Στην περίπτωση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, ένα προϊόν που περιέχει πηκτίνη ή ρυζάλευρο καλό είναι να προτιμάται. Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, ένα γάλα χαμηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες και πλούσιο σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, βιταμίνες και μέταλλα είναι αυτό που συστήνεται από τους ειδικούς και κυκλοφορεί ευρέως στην αγορά.