familylife.gr
Πως μαθαίνει το μωρό;
Ευρετήριο Άρθρου
Πως μαθαίνει το μωρό;
σελίδα2
σελίδα 3
Όλες οι Σελίδες

mathisiΤο μεταιχμιακό σύστημα είναι υπεύθυνο για το συναίσθημα στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Του Στέλιου Παπαβέντση MRCPCH DCH IBCLC, παιδιάτρου, www.pediatros-thes.gr

Βρίσκεται στην βάση του εγκεφάλου και συνδέεται, «ποτίζει» όλες τις ανώτερες περιοχές του εγκεφάλου, όπως τον ινιακό και τον μετωπιαίο λοβό, τις υπεύθυνες για την σκέψη και την γνωσιακή λειτουργία.

Το συναίσθημα στην ανάπτυξη του βρέφους παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των ανώτερων λειτουργιών του εγκεφάλου, προηγείται κάθε ανάπτυξης δεξιότητας.

Απαραίτητη προϋπόθεση για ένα βρέφος να μάθει – αλλά και για ένα μεγαλύτερο παιδί–είναι το μεταιχμιακό σύστημα να δίνει μηνύματα ηρεμίας και όχι κατάσταση επείγοντος, για να είναι ελεύθερος ο εγκέφαλος του μωρού να μάθει, θα πρέπει αυτό να είναι απαλλαγμένο από οποιοδήποτε σημαντικό άγχος, πόνο, πείνα, κατάσταση στρες κόκκινου συναγερμού.

Η υπερβολική έκκριση κορτιζόλης και αδρεναλίνης στον βρεφικό οργανισμό οδηγεί σε κλείσιμο πορτών και τοίχων. Το βρέφος ταμπουρώνεται στον εαυτό του για επιβίωση. Άρα ένα βρέφος για να αναπτυχθεί μέγιστα ψυχοκινητικά χρειάζεται ένα περιβάλλον σταθερότητας, φροντίδας, αγάπης, συναισθηματικής ασφάλειας, έγκαιρης και κατάλληλης απόκρισης στις εκάστοτε ανάγκες του.

Αντίθετα με ένα βρέφος που από νωρίς βίωσε την μη απόκριση, την έλλειψη αγκαλιάς και αγάπης, το απαρηγόρητο κλάμα που κατέληξε στην «φαινομενική ηρεμία» της απόγνωσης και παραίτησης.

Η συναισθηματική κατάσταση των βρεφών....

Τα βρέφη τείνουν στους πρώτους μήνες της ζωής, οπότε και δεν ξεχωρίζουν τον εαυτό τους από την μητέρα τους και βιώνουν τον εαυτό τους μέσα σε δυάδα, να καθρεφτίζουν την βασική της συναισθηματική κατάσταση και διάθεση.

Κάθε βρέφος έχει βέβαια και τα δικά του ιδιοσυγκρασικά χαρακτηριστικά, ωστόσο η επίδραση του περιβάλλοντος είναι επίσης καθοριστική για την παγίωση μιας βασικής θετικής ή αρνητικής συναισθηματικής κατάστασης.

Ένα περιβάλλον που δίνει κυρίαρχα ερεθίσματα στο βρέφος κατάθλιψης, άγχους, έντασης, επίκρισης, συναισθηματικής φόρτισης ή μη κατάλληλης απόκρισης στις εκάστοτε ανάγκες του τείνει να του παγιώσει μια βασική αρνητική συναισθηματική κατάσταση: το βρέφος είναι μέσα στην ημέρα συχνά ανήσυχο ή αποσυρμένο ή κλαίει.

Στην άλλη πλευρά, ακόμα και ένα βρέφος που γεννιέται με ιδιοσυγκρασικά χαρακτηριστικά «δύσκολα» – που μπορεί να έχουν την ρίζα τους στα γονίδια, στους 9 μήνες της εγκυμοσύνης ή και στον τρόπο γέννας – μπορεί σε ένα περιβάλλον ηρεμίας, αγκαλιάς, αγάπης, αποδοχής και θετικής συμπεριφοράς και ενέργεια από τη μητέρα του να παγιώσει μια πιο θετική βασική συναισθηματική κατάσταση, που με την σειρά της είναι σημαντική προϋπόθεση για την μέγιστη ψυχοκινητική του ανάπτυξη, αλλά και τείνει να επιμένει εφ' όρου ζωής.

Με άλλα λόγια, γονείς που στοχεύουν σε ένα βρέφος με ήρεμο και θετικό μεταιχμιακό σύστημα πετυχαίνουν δύο πράγματα: αυξάνουν την ικανότητά του να μαθαίνει, αλλά και ρυθμίζουν την συναισθηματική κατάσταση του παιδιού τους για μια ζωή.

Μαμά και βρέφος απόλυτα συντονισμένοι...

Από τις πρώτες εβδομάδες της ζωής, το βρέφος μαθαίνει τον κόσμο μέσα από τα μάτια της μητέρας του και των άλλων κύριων φροντιστών του. Η αλληλεπίδραση υπάρχει από τις πρώτες ημέρες, σε στιγμές που το νεογέννητο είναι σε κατάσταση ήρεμης εγρήγορσης, και αυξάνεται ολοένα βδομάδα με την βδομάδα.

Το μωρό μαθαίνει κατά τους πρώτους μήνες κυρίαρχα μέσα από τις μικρές συνομιλίες με ανθρώπινα πρόσωπα, και όχι τόσο από άψυχα παιχνίδια. Κάνουμε μπροστά του έναν ήχο ή μια γκριμάτσα του προσώπου ή χαμογελάμε και περιμένουμε την απόκρισή του, εκείνο αποκρίνεται με μια υποψία χαμόγελου ή με μια έξαψη στα μάτια ή με έναν ήχο, εμείς απαντάμε επαναλαμβάνοντας την απόκρισή του.

Μια συνεχής αλληλεπίδραση με θέση και αντίθεση, ερώτηση και απάντηση, που με την εμπειρία σύντομα εξελίσσεται σε συντονισμό – tuning των γονιών με το βρέφος τους. Στην διαδικασία αυτή είναι σημαντικό να αφήνουμε χρόνο για απόκριση του μωρού μας και να απαντάμε αυτήν την απόκριση αντανακλώντας την.

Πρόκειται για μια διαδικασία που έμφυτα κάνει κάθε υγιής μητέρα στο παιχνίδι με το βρέφος της. Η αντίδραση καθρέφτη – καθρεφτισμός έχει αξία στην διαδικασία που το βρέφος μαθαίνει τον εαυτό του και που δεν τον έχει ακόμα ξεχωρίσει διακριτά από τον γύρω κόσμο και από την μητέρα του.

Προσφέρει επιβεβαίωση ότι η αντίδρασή του έχει αξία και εκτιμάται από τον φροντιστή.

Ανησυχώ πολύ όταν ένας γονιός στο ιατρείο δείχνει να βρίσκεται σε εκ διαμέτρου αντίθετη απόκριση από εκείνη που ζητά το βρέφος του.

Ο μη συντονισμός της μητέρας με το βρέφος της μπορεί να αναγνωρισθεί πολύ πρώιμα και είναι σημαντικό να επισημαίνεται έγκαιρα, γιατί μπορεί να είναι σημάδι έντονου άγχους ή κατάθλιψης της μητέρας ή και βρεφικής παραμέλησης και χρήζει ψυχολογικής παρέμβασης. Με αυτόν τον τρόπο με αγχώνει η μητέρα που το βρέφος της ζητάει φυσιολογικά αγκαλιά γιατί αγχώνεται με τον γιατρό και εκείνη αντιστέκεται λέγοντας «κάτσε λίγο μόνος σου, είσαι κακομαθημένος, γκρινιάρης» κλπ, ή το μωρό πονάει και κλαίει στο εμβόλιο και η μητέρα γελάει ή δεν το παίρνει αγκαλιά, ή το μωρό έχει έκδηλα σημάδια κόπωσης και νύστας και οι γονείς απαντούν με ακόμα περισσότερη ανησυχία και έντονα ερεθίσματα – κούνημα, δυνατή ομιλία και ερωτήσεις.

Φυσικά δεν υπάρχει τέλειος γονιός και όλοι έχουμε κάνει λάθη στην ερμηνεία των σημαδιών του βρέφους ή δεν δίνουμε πάντα τις ιδανικές αποκρίσεις, ωστόσο η συστηματική αποσύνδεση των γονιών από την εκάστοτε εμπειρία του παιδιού σημαίνει έλλειψη συντονισμού και εμποδίζει το βρέφος να αναπτυχθεί ψυχοκινητικά και να μάθει.



 

Διαβάστε επίσης...


Διαφήμιση